हिमाल प्रेस 
काठमाडौँ- भदौ १० गते आएको विनाशकारी आकस्मिक बाढीले रसुवा जिल्लामा ठूलो क्षति पुर्यायो। तर पछिल्लो पाँच वर्षमा रसुवाले भोगेको यो पहिलो विपद् भने होइन। यस अवधिमा जिल्लाले कम्तीमा पाँच पटक यस्तै प्रकृतिका ठूला बाढी सामना गरिसकेको छ।
जिल्लाको भौगोलिक बनोट, हिमालयमा बढ्दो तापक्रम र अस्थिर बन्दै गएका हिमनदीका कारण रसुवाका बस्तीहरू जलवायु परिवर्तनजन्य विपद्को उच्च जोखिममा पर्दै गएका छन्।
नेपालको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार पछिल्ला पाँच वर्षमा रसुवामा आकस्मिक बाढीका पाँच ठूला घटना भएका छन्।
२०८० सालको जेठ २० र असार २९ गते भोटेकोशी नदीको जलस्तर अचानक बढेको थियो। त्यसपछि २०८१ साल भदौ ९ गते केरुङबाट जिल्लामा अर्को बाढी आएको थियो। केरुङ नदी रसुवागढी नजिक ल्हेन्दे खोलामा मिसिन्छ।
स्थानीय अधिकारीहरूले तत्काल बस्ती खाली गराएर बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सारेका कारण ती बाढीमा मानवीय क्षति हुन पाएन।
तर २०८२ सालमा बाढीको तीव्रता र त्यसबाट हुने क्षति दुवै बढ्यो। त्यस वर्ष ल्हेन्दे–भोटेकोशी नदी प्रणालीमा असार २४ र साउन १४ गते दुई पटक बाढी आएको थियो। ती दुई बाढीमा गरी कम्तीमा २० जनाको मृत्यु भएको थियो।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको प्रतिवेदनमा असार २४ गतेको घटनाबारे भनिएको छ, ‘तिब्बतको प्योरपु हिमनदीमा रहेको हिमतालबाट अत्यन्त तीव्र गतिमा पानी बाहिरिएपछि आकस्मिक बाढी आएको थियो। उक्त स्थान नेपाल–चीन सीमाभन्दा करिब ३५ किलोमिटर माथि पर्छ। बाढीले ल्हेन्दे नदी किनारमा ठूलो विनाश मच्चाएको थियो। नेपालमा यही नदीलाई भोटेकोशी नदी भनिन्छ।’
त्यस बाढीमा मानवीय क्षतिसँगै रसुवागढीस्थित नेपाल-चीन मैत्री पुल, रसुवागढी सुख्खा बन्दरगाहको ठूलो हिस्सा र जलाधार क्षेत्रमा रहेका तीन जलविद्युत् आयोजना नष्ट भएका थिए। स्याफ्रुबेँसीदेखि रसुवागढीसम्मको करिब १६ किलोमिटर सडकसमेत क्षतिग्रस्त भएको थियो।
विशेषज्ञहरूका अनुसार रसुवाका बस्तीहरूको भौगोलिक अवस्थाले बाढीको जोखिम अझ बढाएको छ। उच्च हिमाली भूभागमा रहेको यो जिल्ला माथिल्लो हिमालयबाट बगेर आउने नदीको प्रारम्भिक बहाव क्षेत्र हो।
हिमतालमा पानीको मात्रा बढेपछि नदीहरू तीव्र गतिमा तलतिर बग्छन् र रसुवाका बस्ती तथा पूर्वाधार भएका क्षेत्रमा पुग्छन्। जिल्लाका उत्तरी क्षेत्र टिमुरे, रसुवागढी र स्याफ्रुबेँसी विशेष रूपमा जोखिममा छन्।
प्राकृतिक रूपमा नदीको बहाव तीव्र हुने भूगोलमा बस्ती, सडक, पुल र जलविद्युत् आयोजनाजस्ता संरचना थपिँदै जाँदा बाढीको जोखिम र क्षतिको सम्भावना पनि बढ्दै गएको देखिन्छ।
