विश्व फुटबलको प्रेरणा बनेका केप भर्डेका गोलरक्षक भोजिन्हा

एटलान्टा स्टेडियममा अन्तिम सिटी बज्नेबित्तिकै क्यामेरा केप भर्डेका गोलरक्षक भोजिन्हातर्फ सोझियो। स्पेनविरुद्ध ०-० को बराबरी खेलेर विश्वकपको आफ्नो पहिलो सहभागितामै इतिहास रचेका ४० वर्षीय भोजिन्हाको आँसु झरिरहेका थिए। उनले भर्खरै हासिल गरेको उपलब्धिको महत्त्व बिस्तारै महसुस गरिरहेका थिए।

स्टेडियमका दर्शकदीर्घा उत्साहले गुञ्जिएका थिए। हजारौँ केप भर्डे समर्थकहरूले ९० मिनेटभरि आफ्नो टोलीलाई निरन्तर हौसला दिएका थिए। खेल सकिएपछि उनीहरू एकअर्कालाई अँगालो हाल्दै, नाच्दै र ऐतिहासिक नतिजाको उत्सव मनाउँदै थिए।

मैदानमा खेलाडीहरू खुसीले एकअर्कातर्फ दौडिरहेका थिए। तटस्थ समर्थकहरू समेत यस ऐतिहासिक क्षणमा भावुक बनेका थिए र धेरैले केप भर्डेको सफलताको उत्सवमा साथ दिएका थिए।

युरोपियन च्याम्पियन स्पेनविरुद्ध भोजिन्हाले आफ्नो जीवनकै उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे। उनले सात महत्त्वपूर्ण बचाउ गर्दै टोलीलाई गोल खानबाट जोगाए र केप भर्डेको फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा स्मरणीय नतिजा दिलाए।

खेलपछि ‘प्लेयर अफ द म्याच’ घोषित भएका भोजिन्हाले भने, ‘म रोएँ किनभने म मेरा हजुरबाहजुरआमासँग हुर्किएको थिएँ। दुर्भाग्यवश उहाँहरू यहाँ हुनुहुन्न। केही वर्षअघि उहाँहरूको निधन भयो। उहाँहरू मेरो जीवनका सबैथोक हुनुहुन्थ्यो।’

उनले थपे, ‘मेरी आमा पनि यहाँ आउन सक्नुभएन। भिसा र त्यसका लागि लाग्ने खर्चका कारण समयमै प्रक्रिया पूरा हुन सकेन। म उहाँ यहाँ भएको हेर्न चाहन्थेँ।’

भोजिन्हाका अनुसार केप भर्डेको सबैभन्दा ठूलो शक्ति नै एकता हो। ‘हाम्रो सबैभन्दा ठूलो हतियार एकता हो। आज टोलीमा आउने नयाँ खेलाडी होस् वा १०-१५ वर्षदेखि टोलीमा रहेका सदस्य, हामी सबैलाई परिवारसरह व्यवहार गर्छौं। यही हाम्रो सबैभन्दा ठूलो बल हो,’ उनले भने।

उनले थपे, ‘धेरैले हामी विश्वकप रमाइलो गर्न मात्र आएका हौँ भन्ने सोचेका थिए। तर होइन, हामी प्रतिस्पर्धा गर्न, लड्न र आफ्नो देशका लागि केही गरेर देखाउन आएका हौँ।’

बाल्यकालदेखि देखेको सपना

भोजिन्हाको वास्तविक नाम जोसिमार डायस हो। विश्वकप खेल्ने सपना उनले बाल्यकालदेखि नै देखेका थिए।

यो सपना पूरा हुँदा उनले अर्को कीर्तिमान पनि बनाए। ४० वर्ष १२ दिनको उमेरमा विश्वकपमा पहिलो पटक सहभागी हुने राष्ट्रको पहिलो खेल खेल्ने सबैभन्दा ज्येष्ठ खेलाडी बन्ने गौरव उनले प्राप्त गरे।

इजिप्टका प्रसिद्ध गोलरक्षक एसाम एल-हदारी मात्र उनीभन्दा बढी उमेरमा विश्वकप डेब्यू गर्ने खेलाडी हुन्। यो उपलब्धि निरन्तर संघर्ष र धैर्यको प्रतिफल हो।

 ‘मैले २५ वर्षको उमेरमा सन् २०१२ मा मात्र व्यावसायिक फुटबल खेल्न थालेको थिएँ। त्यो उमेर फुटबल सुरु गर्न धेरै ढिलो मानिन्छ,’ उनले सम्झिए, ‘मैले राष्ट्रिय टोली छोड्नेबारे पनि सोचें। तर विश्वकप खेल्ने यही सपना पूरा गर्न मैले निरन्तरता दिएँ।’

उनले आफूले पाएको व्यक्तिगत सम्मान सम्पूर्ण टोलीलाई समर्पित गरे। ‘म ‘म्यान अफ द म्याच’ भएँ, तर यो पुरस्कार मेरा सबै साथीहरूको हो। उनीहरूबिना केही सम्भव हुने थिएन,’ उनले भने।

सानो टापुबाट विश्वमञ्चसम्म

अफ्रिकाको पश्चिमी तटबाट करिब ६०० किलोमिटर टाढा रहेको केप भर्डे सुन्दर तर भौगोलिक रूपमा अलग-थलग टापु राष्ट्र हो। त्यहाँका युवा फुटबलरहरूका लागि अवसर सीमित छन्।

मिन्डेलो शहरमा हुर्किएका भोजिन्हाले सुरुदेखि नै चुनौती सामना गर्नुपरेको थियो।

 ‘म आफ्नो टापुका उत्कृष्ट गोलरक्षकहरूमध्ये एक थिएँ। तर मेरो उचाइ कम भएकाले राम्रो प्रदर्शन गर्दा पनि छनोटमा पर्दिनथेँ,’ उनले भने।

पछि अवसरको खोजीमा उनी पोर्चुगल गए। त्यसपछि उनको करियर स्लोभाकिया, अंगोला, मोल्दोभा र साइप्रस हुँदै अघि बढ्यो। हाल उनी पोर्चुगलको दोस्रो श्रेणीको क्लब चाभेसबाट खेलिरहेका छन्।

उनको नामसँग पनि रोचक कथा जोडिएको छ। उनका बुबाले अर्जेन्टिना तथा रियल म्याड्रिडका पूर्व खेलाडी होर्खे भाल्डानोको नाममा ‘भाल्डानो’ राख्न चाहेका थिए। तर स्थानीय प्रशासनले अनुमति नदिएपछि सन् १९८६ विश्वकपमा चर्चित बनेका ब्राजिली डिफेन्डर जोसिमारको नामबाट उनको नाम राखियो।

दशकौँपछि अर्को विश्वकपमा भोजिन्हाले आफ्नै नाममा इतिहास लेखेका छन्। ‘भोजिन्हाले खेल उज्यालो बनाए।’

स्पेनको लगातार आक्रमणविरुद्ध भोजिन्हा चट्टानझैँ उभिए। उनले सात उत्कृष्ट बचाउ गरे। ४० वर्षभन्दा माथिका गोलरक्षकहरूमध्ये विश्वकप खेलमा यति धेरै बचाउ गर्ने खेलाडी उत्तरी आयरल्यान्डका प्याट जेन्निङ्सपछि मात्र उनी बने। स्टेडियममा उनका प्रत्येक बचाउलाई समर्थकहरूले गोल सरह उत्सव मनाएका थिए।

मैदानबाहिर पनि उनी सामाजिक सञ्जालमा सनसनी बने। खेलअघि इन्स्टाग्राममा करिब ५० हजार फलोअर रहेका भोजिन्हाका फलोअर संख्या खेलपछि १५ लाखभन्दा बढी पुगेको बताइएको छ।

यो समाचार सुनेपछि उनले आश्चर्य व्यक्त गर्दै भने, ‘यो त अविश्वसनीय छ।’  पूर्व स्कटल्यान्ड विङ्गर प्याट नेभिनले भने, ‘भोजिन्हाले यो खेललाई उज्यालो बनाए। ४० वर्षको उमेरमा उनले असाधारण प्रदर्शन गरे। यो अत्यन्तै सुन्दर क्षण हो।’

आईटीभीका विश्लेषक ली डिक्सनले पनि केप भर्डेको प्रशंसा गर्दै भने, ‘यो शानदार प्रदर्शन थियो। स्पेन निराश भएर मैदान छाड्यो तर यो रात केप भर्डेको नाममा रह्यो।’

विश्व फुटबलको नयाँ प्रेरणादायी कथा

करिब पाँच लाख जनसंख्या भएको केप भर्डे विश्वकपमा छनोट हुने इतिहासकै तेस्रो सबैभन्दा सानो राष्ट्र हो। तर एटलान्टाको रात उनीहरूका लागि एउटा अंकको उपलब्धि थिएन। त्यो एउटा सपना साकार भएको क्षण थियो।

निलो पोसाकमा सजिएका समर्थकहरूले रातभर गीत गाए, नाचे र टोलीलाई हौसला दिए। खेल सकिँदासम्म तटस्थ समर्थकहरू पनि केप भर्डेको पक्षमा उभिएका थिए।

शेफिल्ड सहरभन्दा ठूलो नभएको एउटा सानो टापु राष्ट्रले विश्व फुटबलको कल्पनाशक्ति कब्जा गरेको थियो। र, त्यस ऐतिहासिक कथाको केन्द्रमा थिए-४० वर्षीय गोलरक्षक भोजिन्हा। बीबीसी