हिमाल प्रेस 
फ्रान्सको उत्तरी पेरिसस्थित ओबेरभिलिएमा रहेको ले कोर्बुजिए माध्यमिक विद्यालयबाहिर अवरोध प्रदर्शन गरिरहेका विद्यार्थीको सामना गर्दै दंगा नियन्त्रण प्रहरी।
तस्बिर : एएफपी/रासस
काठमाडौँ- फ्रान्समा विद्यार्थी आन्दोलन चर्किएपछि माध्यमिक विद्यालयमा आगजनी भएका छन्। फ्रान्सभरका माध्यमिक विद्यालयमा केही दिनयता प्रदर्शन हिंसात्मक बनेको छ। विद्यार्थीले भीडभाडयुक्त विद्यालय, जीर्ण पूर्वाधार र शिक्षामा अपर्याप्त लगानीको विरोध गर्दै प्रदर्शन गरेको फ्रान्सेली सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।
आन्तरिक मन्त्रालयका अनुसार बिहीबार मात्रै १,९४९ जना पक्राउ परेका छन्। देशभर १,००० भन्दा बढी विद्यालयबाहिर प्रदर्शन भएको र २२२ विद्यालयमा विद्यार्थीले अवरोध गरेका थिए।
नान्त र लियोँसहित केही विद्यालयमा आगजनी भएको थियो। बोर्डोको नगर भवनमा समेत आगो लगाउने प्रयास भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
मार्सेईमा सार्वजनिक यातायात सेवा तथा स्ट्रासबर्गमा ट्राम सेवा बन्द गरिएको थियो।
प्रधानमन्त्री सेबास्तियाँ लेकोर्नुले यसै साता कट्टर वामपन्थी दल ला फ्रान्स इन्सुमिस (एलएफआई) ले विद्यार्थीको आक्रोशलाई दलीय स्वार्थका लागि प्रयोग गरिरहेको आरोप लगाएका थिए।
शिक्षामन्त्री एडुआर गेफ्रेले शुक्रबार ४०० विद्यालय बन्द गरिने जानकारी दिँदै कक्षा अनलाइन सञ्चालन गर्न आह्वान गरेका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्, ‘हिंसाका कारण विद्यार्थीको शिक्षाको मौलिक अधिकार खोसिनु हुँदैन।’
लेकोर्नुको सचिवालयका एक अधिकारीले पनि गुप्तचर निकायहरूले आन्दोलनलाई एलएफआई र उसका अति वामपन्थी सहयोगीहरूले संगठित गरेको गतिविधिका रूपमा मूल्यांकन गरेको बताएका छन्। उनका अनुसार अवस्था ‘निर्णायक मोड’मा पुगेको छ।
दक्षिणपन्थी नेता मारिन ले पेनले पनि बिहीबार मेलँसोंको पार्टी एलएफआईलाई आन्दोलन भड्काएको आरोप लगाएकी छन्। उनले भनेकी छन्, ‘यी अब विद्यार्थीका प्रदर्शन मात्र रहेनन्। यी हिंसात्मक दंगा हुन्, जसलाई व्यावसायिक रूपमा संगठित गरिएको छ र एलएफआईका सांसदहरूले निगरानी गरिरहेका छन्।’ उनले दंगाविरोधी नयाँ कानुन बनाउनसमेत आह्वान गरेकी छन्।
मेलँसोंले भने शान्तिपूर्ण प्रदर्शनका लागि आह्वान गर्दै आएका छन्। उनले राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोँको नौवर्षे शासनपछि राष्ट्रिय शिक्षा क्षेत्रको अवस्था दयनीय बनेकाले विद्यार्थी आन्दोलन भएको बताएका छन्।
‘हाम्रा माध्यमिक विद्यालयको जीर्ण अवस्थाबाट हामी स्तब्ध छौँ। यस्तो बेवास्ता लज्जास्पद छ,’ मेलँसोंले एक्समा लेखेका छन्। उनले म्याक्रोँ सरकारको नीति गलत भएको र आफूहरूलाई हरेक समस्याको दोष दिएर सरकारले समस्या समाधान गर्न खोजेको आरोप लगाएका छन्।
मेलँसों आगामी निर्वाचनमा करिब १७ प्रतिशत मतदाताको समर्थनमा रहेको सर्वेक्षणले देखाएको छ। यस्तो समर्थनले उनलाई दक्षिणपन्थी नेतृ ले पेनसँग दोस्रो चरणको प्रतिस्पर्धामा पुग्ने सम्भावनामा राख्न सक्ने जनाइएको छ।
आन्तरिक मन्त्रालयका अनुसार अहिलेसम्म विद्यार्थी आन्दोलनसँग सम्बन्धित घटनामा ३,००० भन्दा बढी व्यक्ति पक्राउ परिसकेका छन्। प्रदर्शन सुरु भएयता १०० भन्दा बढी विद्यार्थी तथा विद्यालय कर्मचारी घाइते भएका छन्। बिहीबार मात्रै ३०५ सुरक्षाकर्मी घाइते भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
सामाजिक सञ्जालमा प्रसारित भिडियोमा एउटा घटनामा प्रहरीले प्रयोग गर्ने ग्रेनेड प्रक्षेपकबाट प्रहार गरिएको वस्तुले एक किशोरलाई नजिकैबाट लागेको देखिन्छ।
आन्तरिक मन्त्री लोरेन नुनेजले बुधबार विद्यार्थीहरू सुरक्षाकर्मीबाट घाइते भएको आरोप लगाइएका तीन घटनामाथि अनुसन्धान सुरु गरिएको बताएका थिए।
सरकारले सन् २०२७ का लागि खर्च कटौतीको घोषणा गरेपछि आन्दोलन थप चर्किएको हो। यद्यपि शिक्षामा भने कटौती गरिएको छैन। फ्रान्सको कमजोर वित्तीय अवस्थाका कारण ऋणको लागत बढेपछि वित्तीय बजारमा देखिएको चिन्ता कम गर्ने प्रयासस्वरूप सरकारले खर्च कटौतीको योजना अघि सारेको हो।
सरकारका अनुसार आगामी वर्ष शिक्षाका लागि छुट्याइएको बजेट अघिल्लो वर्षको तुलनामा १.१ अर्ब युरोले बढ्नेछ। तर शिक्षकको तलबमा भने आंशिक रोक लगाइनेछ।
यसै साता फ्रान्सका श्रमिक संघहरूले तलब वृद्धि र जीवनयापनको बढ्दो लागतको विरोधमा हडतालसमेत आयोजना गरेका थिए।
फ्रान्सका सरकारहरू लामो समयदेखि विद्यार्थी आन्दोलनप्रति सचेत रहँदै आएका छन्। विद्यार्थी आन्दोलन अप्रत्याशित रूपमा भड्किन सक्ने र छोटो समयमै जनमत प्रभावित गर्न सक्ने भएकाले यसलाई संवेदनशील मानिन्छ।
सन् १९६८ को विद्यार्थी विद्रोहले देशव्यापी हडताललाई जन्म दिएको थियो, जसले तत्कालीन राष्ट्रपति चार्ल्स द गोलको सरकारसमेत गम्भीर संकटमा पारेको थियो।
पछिल्लो समय सन् २०१८ को ‘यलो भेस्ट’ आन्दोलनसँग विद्यार्थी हडताल जोडिँदा म्याक्रोँको पहिलो कार्यकालको सबैभन्दा ठूलो आन्तरिक संकट थप गहिरिएको थियो।
सेप्टेम्बरमा आर्थिक सहयोग तथा विकास संगठन (ओईसीडी) ले सार्वजनिक गरेको अन्तर्राष्ट्रिय तुलनात्मक अध्ययनले पनि फ्रान्सको शिक्षा प्रणालीमा उल्लेख्य गिरावट आएको देखाएको थियो। अध्ययनले विद्यार्थीको पठन सीपमा निरन्तर ह्रास आएको र गणितमा ‘अभूतपूर्व’ गिरावट आएको उल्लेख गरेको थियो।
ओईसीडीले शिक्षकको अभाव, कमजोर कक्षाकोठा अवस्था तथा धनी र गरिब विद्यार्थीबीचको असमानतालाई यसको प्रमुख कारणका रूपमा औँल्याएको थियो। शिक्षा मन्त्रालयका अनुसार विद्यालय बन्द भएका कारण र अनुपस्थित शिक्षकको स्थानमा वैकल्पिक शिक्षक व्यवस्था हुन नसक्दा देशभर कुल शिक्षण समयको १० प्रतिशत प्रभावित भएको छ।
