इलाम- इलामको माङसेबुङ गाउँपालिका–६ स्थित टोड्के गाउँ व्यावसायिक टमाटर खेतीको केन्द्र बन्दै गएको छ । गाउँका ८० घरपरिवार व्यावसायिक टमाटरखेतीमा संलग्न छन्। यहाँबाट वार्षिक एक करोड २० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको टमाटर बिक्री हुने गरेको छ।
स्थानीय किसान प्रदीप राईले १० वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा टमाटरखेती गर्दै आएका छन्। निरन्तरको मिहिनेत र अनुभवले उनलाई गाउँकै अगुवा टमाटर किसानका रूपमा स्थापित गरेको छ। गत वर्ष चार हजार ५०० बोट टमाटर लगाएका उनले बिक्रीबाट तीन लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेका थिए। उत्पादन सुरु हुँदा प्रतिकेजी ५० रुपैयाँ र सिजनको अन्त्यतिर ९० रुपैयाँसम्ममा टमाटर बिक्री गरेका थिए।
यस वर्ष उनले खेती विस्तार गरी १५ रोपनी जमिनमा सात हजार ५०० बोट टमाटर लगाएका छन्। अहिले अगुवा बोटमा उत्पादन सुरु भइसकेको छ। यस वर्ष करिब १० हजार केजी टमाटर उत्पादन हुने उनको अनुमान छ । हाल प्रतिकेजी ५० रुपैयाँका दरले टमाटर बिक्री भइरहेको छ। गत वर्षकै हाराहारीमा मूल्य कायम रहे सात लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी हुने उनको अपेक्षा छ ।
टमाटरखेतीबाटै घरखर्च र छोराछोरीको पढाइ खर्च जुटाउँदै आएकी अर्की किसान मनिषा राईले गत वर्ष चार लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेकी थिइन्। उनले यस वर्ष पनि तीन हजार बोट टमाटर लगाएकी छन्। पूर्वकार्यपालिका सदस्यसमेत रहेकी मनिषाका अनुसार टोड्केका अधिकांश किसानको घरव्यवहार टमाटरखेतीबाट प्राप्त आम्दानीमा निर्भर छ ।
किसान विनोद राईले यस वर्ष पाँच हजार बोट टमाटर लगाएका छन् । यसअघि दुईदेखि तीन हजार बोटसम्म खेती गर्दै आएका उनले टमाटरबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि खेती विस्तार गरेका हुन् । बजार मूल्य राम्रो पाए आम्दानी पनि बढ्ने उनको अपेक्षा छ ।
टोड्के टोलका ८० घरपरिवार नै व्यावसायिक टमाटरखेतीमा संलग्न रहेको वडाध्यक्ष प्रदीप साङपाङले बताए । उनका अनुसार यहाँबाट वार्षिक एक करोड २० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको टमाटर बिक्री हुने गरेको छ । टोड्केलाई टमाटरको पकेट क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने सोच रहेको उनले बताए ।
अन्य अन्नबालीको तुलनामा टमाटरखेतीबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि किसान यसतर्फ आकर्षित भएका हुन् । टमाटरखेती वर्षमा करिब छ महिना मात्र हुने भएकाले बाँकी समयमा मकैखेती गर्ने गरिएको स्थानीय किसान बताउँछन् । फरकफरक बाली लगाउँदा बाली चक्र कायम रहने र जमिनको गुणस्तर जोगाउन सहयोग पुग्ने उनीहरूको भनाइ छ ।
टोड्केमा टमाटरको मुख्य उत्पादन असोजदेखि पुससम्म हुने गर्छ । रोपेको करिब ७० दिनमा फल दिन थाल्ने टमाटरको एउटा बोटबाट छ केजीसम्म उत्पादन हुने किसानको अनुभव छ ।
यहाँ उत्पादित टमाटर स्थानीय चिसोपानी पञ्चमी बजारका साथै व्यापारीमार्फत झापाको दमकसम्म पुग्ने गरेको छ । निर्माणाधीन बिपी मार्गको स्तरोन्नतिसँगै यातायात सुविधा सहज भएकाले बजारसम्म उत्पादन पुर्याउन सजिलो भएको स्थानीय किसान मनुकुमार राईले बताए । व्यापारीले बगानबाटै टमाटर खरिद गरेर लैजाने गरेकाले उत्पादन बिक्री नहुने चिन्ता नरहेको उनको भनाइ छ । रासस



