हिमाल प्रेस 
काठमाडौँ- आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिनामा नेपालको व्यापार घाटा ३४.७१ प्रतिशतले बढेर पाँच खर्ब ३२ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
निर्यात वृद्धिदरमा सुधार आए पनि आयात निर्यातभन्दा बढी रहेकाले व्यापार घाटा बढेको हो।
भन्सार विभागले बुधबार सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासिक (साउन, भदौ, असोजमा) वैदेशिक व्यापारसम्बन्धी तथ्यांकअनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा तीन खर्ब ९५ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ रहेको व्यापार घाटा बढेर चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा उक्त रकम पुगेको हो।
नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार भारतसँग सबैभन्दा बढी व्यापार घाटा देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा नेपालले भारतबाट तीन खर्ब ६६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ बराबरका वस्तु आयात गरेको छ भने दक्षिणी छिमेकी भारततर्फ ९५ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ बराबरका वस्तु मात्र निर्यात गरेको छ। यसबाट भारतसँग नेपालको व्यापार घाटा दुई खर्ब ७१ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
त्यसैगरी नेपालले चीनसँग एक खर्ब ३३ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँ र अर्जेन्टिनासँग ३५ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँ व्यापार घाटा व्यहोरेको छ। समीक्षा अवधिमा अर्जेन्टिनाबाट नेपालले गर्ने आयातमा कच्चा भटमासको तेलको ठूलो हिस्सा रहेको छ।
समीक्षा अवधिमा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार ४०.७१ प्रतिशतले बढेर सात खर्ब ६१ अर्ब सात करोड रुपैयाँ पुगेको छ। आयात ३८.१८ प्रतिशतले वृद्धि भई ६ खर्ब ४६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने निर्यात ५७.०३ प्रतिशतले बढेर एक खर्ब १४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
निर्यातको वृद्धिदर तीव्र भए पनि निर्यात हुने वस्तुको सूची सीमित रहेकाले निर्यातबाट हुने आम्दानी आयातमा खर्च हुने रकमभन्दा निकै कम रहेको छ। कुल वैदेशिक व्यापारमा आयातको हिस्सा ८४.९८ प्रतिशत रहेको छ भने निर्यातको हिस्सा १५.०२ प्रतिशत मात्र छ। एक वर्षअघि ६.४३ प्रतिशत रहेको निर्यात-आयात अनुपात घटेर ५.६६ प्रतिशतमा झरेको छ।
समीक्षा अवधिमा मूल्यका आधारमा कच्चा भटमासको तेल नेपालको सबैभन्दा ठूलो आयातित वस्तु बनेको छ। यस अवधिमा पाँच अर्ब २६ करोड रुपैयाँ बराबरको २९ करोड ८४ लाख ९० हजार लिटर कच्चा भटमासको तेल आयात गरिएको छ। त्यस्तै ४७ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ बराबरको दुई लाख ८८ हजार चार सय ६८ किलो लिटर डिजेल र २४ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ बराबरको एक लाख ८१ हजार पाँच सय ५४ किलो लिटर पेट्रोल आयात गरिएको छ।
नेपालले २३ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ बराबरको १७ करोड १९ लाख ८० हजार किलोग्राम खाना पकाउने एलपी ग्यास तथा १९ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ बराबरको १६ करोड ५१ लाख ८० हजार किलोग्राम मलसमेत आयात गरेको छ।
निर्याततर्फ भटमासको तेल पहिलो स्थानमा रहेको छ। समीक्षा अवधिमा ५२ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बराबरको २१ करोड ७१ लाख किलोग्राम भटमासको तेल निर्यात गरिएको छ। दोस्रो स्थानमा जुट रहेको छ। यस अवधिमा दुई अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ बराबरको तीन करोड ९७ लाख २० हजार वर्गमिटर जुट निर्यात गरिएको छ।
ठूलो अलैँचीको निर्यात एक करोड ४५ लाख किलोग्राम रहेको छ, जसको मूल्य दुई अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बराबर छ। त्यस्तै दुई अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ बराबरको एक करोड १२ लाख ३० हजार लिटर सूर्यमुखी र कुसुमको तेल निर्यात गरिएको छ।
प्रशोधित पाम तेलको निर्यात ७३ लाख १० हजार लिटर पुगेको छ, जसको मूल्य दुई अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ बराबर रहेको छ।
यी तथ्यांकले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा नेपालको वैदेशिक व्यापार विस्तार भएको देखाउँछन्। तर आयात र निर्यातबीचको निरन्तर ठूलो अन्तरका कारण नेपालको व्यापार घाटा भने बढ्दै गएको छ।
