हिमाल प्रेस 
काठमाडौँ- बीबीसीका पूर्व संवाददाता तथा वरिष्ठ पत्रकार सर मार्क टलीको आज (आइतबार) भारतको नयाँ दिल्लीमा निधन भएको छ। उनको ९० वर्षको उमेरमा निधन भएको बीबीसीले लेखेको छ।
पछिल्लो एक सातादेखि नयाँ दिल्लीको साकेतस्थित म्याक्स सुपर स्पेसियलिटी अस्पतालमा उपचाररत थिए। अस्पतालले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार स्ट्रोकपछिको बहुअंग असफलता उनकाे निधनको कारण बनेको हो।
पश्चिम बंगालको टलीगञ्जमा सन् १९३५ मा जन्मिएका मार्क टलीले ३० वर्षसम्म बीबीसीमा सेवा गरेका थिए, जसमध्ये २० वर्ष उनले बीबीसी नयाँ दिल्लीको ब्यूरो प्रमुखको रूपमा काम गरे। सन् १९९४ मा बीबीसीबाट राजीनामा दिएपछि उनले स्वतन्त्र पत्रकार र लेखकको रूपमा आफ्नो यात्रा जारी राखेका थिए।
सो अवधिमा उनले नेपाल, भारत र दक्षिण एसियाका अन्य मुलुकका महत्त्वपूर्ण राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक घटनाको रिपोर्टिङ गरेको बीबीसीले जनाएको छ।
मार्क टलीले मार्लबरो कलेज र क्याम्ब्रिजको ट्रिनिटी हल जस्ता प्रतिष्ठित संस्थाहरूबाट शिक्षा हासिल गरेका थिए। उनले आफ्नो करियरमा ९ वटा पुस्तकहरू लेखेका छन्, जसमा भारतीय जनजीवन र राजनीतिको गहिरो विश्लेषण पाइन्छ। उनको परिवारमा श्रीमती मार्गरेट टली र चार सन्तान रहेका छन्।
बाल्यकालका केही वर्ष भारतमै बिताएका उनले पछि विद्यालय शिक्षाका लागि बेलायत गएका थिए। उनका पिता व्यवसायी थिए भने आमातर्फका पुर्खाहरू भारतमा व्यापारी वा प्रशासकका रूपमा संलग्न थिए।
दाकबाङ्लाकी मालविका बनर्जीलाई दिएको एक अन्तर्वार्तामा टुल्लीले आफूलाई एकपटक ‘ब्रिटिश राजको अन्तिम अवशेष’ भनेर वर्णन गरेका थिए।
उनले १९६४ मा बीबीसीमा प्रवेश गरेका थिए र १९६५ मा दक्षिण एसिया संवाददाता नियुक्त भएपछि भारत आएका थिए। त्यसपछि उनले करिब तीन दशकसम्म भारतसम्बन्धी रिपोर्टिङ गरे, जसमा अन्तिम २० वर्ष दिल्लीस्थित ब्युरो प्रमुखका रूपमा बिताए। आपतकालको समयमा भने उनलाई २४ घण्टाको सूचनामै भारतबाट निष्कासन गरिएको थियो।
टुल्ली हिन्दी भाषामा दक्ष थिए र भारतसम्बन्धी थुप्रै चर्चित पुस्तकहरू लेखेका छन्। उनका प्रमुख कृतिहरूमा अमृतसरः मिसेज गान्धीज् लास्ट ब्याटल (१९८५), नो फुलस्टप्स इन इन्डिया (१९९१) र अपकन्ट्री टेल्स (२०१७) पर्छन्।
१९९४ मा बीबीसीसँग सम्बन्ध टुंग्याएपछि टुल्ली नयाँ दिल्लीमै बस्दै स्वतन्त्र पत्रकार र लेखकका रूपमा सक्रिय रहे। उनले बेलायती नागरिकता कहिल्यै त्यागेनन्, तर भारतमा अनिश्चितकालीन बसोबासको सुविधा दिने ओभरसिज सिटिजन अफ इन्डिया कार्ड प्राप्त गरेका थिए। सो पाएको विषयमा उनले भनेका थिए- यो आफूले आत्मीय रूपमा अपनत्व महसुस गर्ने भारत र बेलायत दुवै देशको नागरिकता जस्तै हो।
भारत सरकारले उनलाई १९९२ मा पद्मश्री र २००५ मा पद्मभूषण सम्मान प्रदान गरेको थियो। यसका अतिरिक्त, २००२ मा बेलायती महारानी एलिजाबेथ द्वितीयद्वारा केबीई उपाधिसहित नाइट बनाइएका थिए, जुन प्रसारण र पत्रकारितामा योगदानका लागि प्रदान गरिएको थियो।
सर मार्क टुल्लीले जीवनको अन्तिम समयसम्म पनि भारतबारे लेखन जारी राखे- निबन्ध, विश्लेषण र छोटा कथाहरू समेत। कतिपय लेखन उनले आफ्नी जीवनसाथी गिलियन राइटसँग सहकार्यमा गरेका थिए।
