हिमाल प्रेस 
उद्धार गरिएका चिनियाँलाई नेपाली सेनाको ब्यारेकतर्फ लगिँदै। तस्बिर सौजन्य : नेपाली सेना
काठमाडौँ- रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा फसेका चारजनाको जीवितै उद्धार गरिएको छ। जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेका तीन कामदार र बेत्रावतीस्थित घरको भग्नावशेषमा फसेकी एक महिलाको जीवितै उद्धार गरिएको हो।
उद्धार टोलीले माथिल्लो त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट शुक्रबार दुई नेपाली कामदारलाई जीवितै बाहिर निकालेको थियो। शनिबार सोही आयोजनाको करिब २२५ मिटर लामो सुरुङबाट एक चिनियाँ कामदारलाई पनि जीवितै उद्धार गरिएको छ।
सैनिक प्रवक्ता राजाराम बस्नेतका अनुसार सुरुङबाट उद्धार गरिएका चिनियाँ नागरिकलाई नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरमार्फत उपचारका लागि काठमाडौँ ल्याइएको छ।
यसैबीच, बाढी आएको ११ दिनपछि शनिबार बेत्रावती बजारबाट एक महिलाको पनि जीवितै उद्धार गरिएको छ। सशस्त्र प्रहरी बलका अनुसार आनन्द श्रेष्ठको घरको भग्नावशेषबाट उनकी पत्नी चण्डिकालाई उद्धार गरिएको हो।
चारतले घरको चौथो तलाबाट उद्धार गरिएकी चण्डिका अचेत अवस्थामा फेला परेकी थिइन्। सशस्त्र प्रहरी बलका सहप्रवक्ता डीएसपी शैलेन्द्र थापाका अनुसार उद्धार टोलीले महिलाको आवाज सुनेपछि उनी भएको स्थान पहिचान गरेको थियो। उनलाई हेलिकोप्टरमार्फत उपचारका लागि काठमाडौँ ल्याइएको छ।
यसअघि शुक्रबार सञ्जय साह र कबिर महर्जनलाई बाढी आएको १० दिनपछि माथिल्लो त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट जीवितै उद्धार गरिएको थियो। उनीहरू सुरुङभित्र करिब १७० मिटर गहिराइमा फसेका थिए।
उद्धारका क्रममा सुरुङभित्र थुप्रिएको माटो, ढुंगा तथा अन्य अवरोध हटाउन निकै कठिन र जोखिमपूर्ण काम गर्नुपरेको थियो। पुराना नक्सा, आयोजनाका प्राविधिक विवरण तथा अन्य सूचनाका आधारमा उद्धार टोलीले उनीहरू फसेको स्थानसम्म पुग्ने बाटो पहिचान गरेको थियो। कतिपय स्थानमा ठूलो ढुंगा र माटोले बाटो अवरुद्ध गरेपछि नियन्त्रित विस्फोट र उत्खननमार्फत बाटो खोलिएको थियो।
उद्धार गरिएका साह आयोजनामा मेकानिकल फोरम्यानका रूपमा कार्यरत थिए। बाढी आउँदा आयोजनाको कन्ट्रोल रुममा ठूलो संख्यामा कामदार रहेको र अरूलाई बाहिर निस्कन आग्रह गर्दागर्दै आफू सुरुङभित्रै फसेको उनले उद्धारपछि बताएका थिए। अँध्यारो सुरुङभित्र १० दिन बिताएका उनले मन्त्र जपेर आफूलाई मानसिक रूपमा सम्हालेको बताएका छन्।
सुरुङभित्रबाट एकपछि अर्को गर्दै मानिस जीवितै उद्धार हुन थालेपछि भोटेकोशी बाढीमा हराइरहेका अन्य व्यक्तिको पनि उद्धार हुनसक्ने आशा बढेको छ। जलविद्युत् आयोजनाका सञ्चालक तथा ऊर्जा क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार बाढीबाट प्रभावित विभिन्न आयोजनामा अझै ९४२ जना सम्पर्कविहीन छन्।
त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनामा मात्रै दर्जनौँ व्यक्ति अझै सम्पर्कविहीन रहेको बताइएको छ। उद्धार टोलीले सुरुङका अन्य भागमा पनि मानिस फसेको हुनसक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर खोजी तथा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिएको छ।
जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेका व्यक्तिको खोज तथा उद्धारका लागि नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र प्राविधिक टोली परिचालन भएका छन्।
भदौ १० गते भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको भीषण बाढीले नदी आसपासका बस्ती, सडक, पुल तथा जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। बाढी र पहिरोका कारण कतिपय आयोजनाका पावरहाउस तथा सुरुङमा ठूलो परिमाणमा माटो, ढुंगा र पानी पसेको थियो।
बाढीपछि सुरुङभित्र मानिसहरू जीवितै रहेको सम्भावना देखिए पनि उनीहरूसम्म पुग्न उद्धार टोलीलाई निकै कठिन भएको थियो। सुरुङका प्रवेशद्वार माटो र ढुंगाले पुरिएका थिए भने भित्रका संरचनासमेत क्षतिग्रस्त भएका कारण उद्धार कार्य जोखिमपूर्ण बनेको थियो।
लगातार दुई दिन सुरुङबाट तीन कामदार र बेत्रावतीबाट एक महिलाको जीवितै उद्धार भएपछि उद्धारमा संलग्न टोली तथा पीडित परिवारमा नयाँ आशा पलाएको छ। अत्यन्त जटिल परिस्थितिमा पनि मानिसहरू जीवित भेटिनुले अझै सम्पर्कविहीन रहेकाहरूको खोजीमा आशाको सम्भावना कायम राखेको छ।
पछिल्लो विवरणअनुसार बाढी तथा पहिरोबाट झन्डै १४ सय मानिसको मृत्यु भएको छ भने हजारौँ सम्पर्कविहीन छन्। जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत सयौँ कामदारको अवस्थासमेत अज्ञात छ।
